De (on)zichtbare wereld. Over het engagement in de romans Koetsier Herfst van Charlotte Mutsaers en De literaire kring van Marjolein Februari.
Summary
Hoogleraar Thomas Vaessens beweert in zijn werk De revanche van de roman dat de recente romans van onder andere Mutsaers en Februari laatpostmodern te noemen zijn. Een van de kenmerken van het laatpostmodernisme is volgens Vaessens dat het engagement terugkeert in de roman. Zijn definitie van 'engagement' blijft echter vaag en is nogal eenzijdig. In deze scriptie heb ik een aantal theorieën over engagement bekeken, te weten de historisch-dialectische benadering van Georg Lukács, de neomarxististische literatuurbenadering van Walter Benjamin en Bertold Brecht en de kritische theorie van Theodor Adorno en Max Horkheimer. Daarnaast heb ik de opvattingen over engagement gedestilleerd uit de Revisor-discussie over de taal van de schrijver, waaraan onder andere Carel Peeters en J.F. Vogelaar deelnemen. Bart Vervaeck en Thomas Vaessens, twee hedendaagse neerlandici, laten tenslotte in hun werk ook een bepaalde visie op engagement zien, die ik bespreek.
Aan de hand van deze theorieën bespreek ik in hoeverre en op welke wijze de romans van Mutsaers en Februari 'geëngageerd' genoemd kunnen worden. Bij deze bespreking houd ik vast aan een viertal kernbegrippen, te weten vervreemding, totaliteit, literaire versus politieke tendens, en visie. Deze vier begrippen zijn afkomstig uit de eerder besproken theorieën. Ik concludeer dat beide romans in een bepaalde mate geëngageerd genoemd kunnen worden; het ligt eraan met welke theoretische bril je naar de roman kijkt.